Casus · Energie uitwisselen tussen gemeenten

8 gemeenten die samen energie opwekken en uitwisselen

We legden het stroomverbruik van alle gemeentelijke aansluitingen van 8 gemeentes in de samenwerking Achterhoek Gemeentelijke Energie naast hun totale eigen opwek uit zon. Hoeveel kWh van hun energiebehoefte konden zij zelf leveren?

Vervolgens vergeleken we dit met een energiemix waarin ook een windmolen van 5 megawatt zat. Het verschil laat de potentie zien én waarom een goede energiemix telt.

Gemeenten wisselen samen lokale energie uit Een gemeentehuis, een sporthal en woningen met zonnepanelen, een zonnepark en een windmolen in de wind, allemaal verbonden door één stroomnet waarover energie heen en weer stroomt.

Over de casus

Een casus die de potentie laat zien van samenwerken

Deze casus is gebaseerd op het werkelijke stroomverbruik en de werkelijke opwek van acht gemeenten in 2023. Samen wekken zij energie op en wisselen die onderling uit. We keken per kwartier hoeveel stroom er werd verbruikt en hoeveel er werd opgewekt en of die twee op hetzelfde moment samenvielen.

Daarna stelden we de vraag: wat gebeurt er als je een windmolen toevoegt aan de opwek in de regio?

Wat de casus laat zien: hoe je met samenwerking en een goede energiemix in je energiebehoefte kunt voorzien met duurzame, lokaal opgewekte energie. Het is geen voorspelling, maar een beeld van de potentie: wat er mogelijk is als overheden samen opwekken en uitwisselen.

De vier factoren in deze casus

Werkelijke data

Verbruiksprofiel

Wanneer verbruiken de acht gemeenten samen stroom? Alle gemeentelijke aansluitingen, van gemeentehuis tot openbare verlichting, per kwartier over heel 2023.

Werkelijke data

Opwekprofiel zon

Wanneer leveren de zonnepanelen op de daken van de gemeenten en het zonnepark in de regio stroom? Ook per kwartier over heel 2023.

Fictieve data

Windmolen van 5 MW

Een windmolen die we aan de bestaande opwek in de regio toevoegen. De opwekcijfers zijn fictief, maar gebaseerd op werkelijke windopwek.

De uitkomst

Gelijktijdigheid

Het deel van het verbruik dat op hetzelfde moment wordt gedekt door eigen opwek. Hoe hoger, hoe minder je hoeft in te kopen op de markt.

Zo hebben we het onderzocht

In vier stappen van data naar inzicht

  1. 1

    Verbruik in kaart

    Wanneer gebruiken de acht gemeenten samen stroom? Dat geeft het verbruiksprofiel.

  2. 2

    Opwek in kaart

    Wanneer leveren de zonnepanelen op de daken en het zonnepark stroom? Dat geeft het opwekprofiel.

  3. 3

    Overlap meten

    Per kwartier leggen we verbruik en opwek naast elkaar. Het deel dat samenvalt, is de gelijktijdigheid.

  4. 4

    Wind toevoegen

    We voegen een windmolen toe aan de opwek in de regio en meten opnieuw. Wat doet dat met de gelijktijdigheid?

Wat is gelijktijdigheid?

Stroom die je opwekt, kun je alleen direct gebruiken als je hem op dat moment ook nodig hebt. Wat je om één uur ’s middags te veel opwekt, helpt je om acht uur ’s avonds niet. Gelijktijdigheid meet hoeveel van je verbruik samenvalt met je eigen opwek.

Rekenvoorbeeld

In een kwartier verbruik je 100 kWh en wek je 30 kWh op. Dan valt 30 kWh samen en koop je 70 kWh in. De gelijktijdigheid in dat kwartier is 30%.

Waar zit het gat tussen verbruik en opwek?

De rode lijn is wat de gemeente verbruikt. De gekleurde staafjes zijn eigen opwek die op hetzelfde moment wordt gebruikt. Het rood gearceerde deel moet worden ingekocht op de handelsmarkt. Kies hiernaast of je data wilt zien over een dag, een maand of het hele jaar.

Alleen zon

Zon op eigen dak + zonnepark

gelijktijdigheid

Zon + wind

Met de windmolen erbij

gelijktijdigheid
Verbruik Zon op eigen dak Zonnepark Windmolen Tekort: inkoop op de markt Overschot: niet direct zelf gebruikt

Alleen zon:

Zon + wind:

Veel gemeenten met alleen zonne-opwek halen over een jaar een gelijktijdigheid van ongeveer 20%. In deze casus is dat over heel 2023 zelfs maar 10%. Met een windmolen erbij stijgt het naar 67%: twee derde.

10% → 67%

Gelijktijdigheid = het deel van het verbruik dat in hetzelfde kwartier door eigen opwek wordt gedekt. Berekend op kwartierdata van 2023.

Zon en wind hebben elkaar nodig

Dag

Zon overdag, wind ’s nachts

Zonnepanelen leveren alleen op zonnige dagen tussen de ochtend en de avond. De wind vult op dat moment aan én tijdens de uren daarbuiten.

Maand

Bewolkt? Vaak waait het dan

Per dag wisselt de zonopbrengst sterk. Met wind erbij komt de dagelijkse opwek meer in de buurt van het totale verbruik.

Jaar

In de winter waait het meer

In de winter is het verbruik het hoogst en de zon het zwakst. Juist dan levert wind het meest. Zo blijft het hele jaar door een groot deel lokaal.

Veel gemeenten met alleen zonne-opwek behalen een gelijktijdigheid van ongeveer 20 procent. Onder meer doordat lantaarnpalen ’s avonds branden als er geen zonne-energie is. Voeg je ook een windmolen toe, dan kun je naar een gelijktijdigheid van gemiddeld 66 procent.
Albert Jonathans, Achterhoek Gemeentelijke Energie

Wat leert deze casus ons?

Vier lessen voor overheden

1

Samen verduurzaam je meer

Met zon én wind kunnen de acht gemeenten samen twee derde van hun verbruik zelf duurzaam opwekken, precies op het moment dat ze het nodig hebben. Dat lukt door samen te werken met andere overheden, bijvoorbeeld in Coöperatie LEO.

2

Een goede energiemix is nodig

Zon levert overdag en vooral in de zomer. Wind levert juist vaak ’s avonds, ’s nachts en in de winter. Pas samen dekken ze het verbruik over de hele dag en het hele jaar.

3

Uitwisselen verhoogt de gelijktijdigheid

Wekt een andere gemeente stroom op op het moment dat jij stroom nodig hebt? Dan wissel je die uit. Zo hoeft er minder te worden ingekocht en gaat er minder overschot terug naar het net.

4

Sturen levert nog meer op

Met energiesturing breng je vraag en aanbod verder bij elkaar: verbruik zoveel mogelijk op het moment dat er wordt opgewekt. Het overschot in de grafieken laat zien dat daar nog winst te halen is.

WAT LEVERT LID WORDEN VAN COÖPERATIE LEO OP?

Jij zit zelf mét je overheidsorganisatie achter het stuur

Regie over je energie

Je bepaalt samen met andere overheden waar je stroom vandaan komt, je bent niet meer (volledig) afhankelijk van de markt.

Het goede voorbeeld geven

Met lokale zelflevering toon je aan dat je verduurzaming serieus neemt. Wat je van je inwoners vraagt, doe je zelf ook.

Een stabielere prijs

Wat je zelf opwekt, heeft een voorspelbare prijs. Minder pieken en dalen van de handelsmarkt op je rekening.

Meer gelijktijdigheid

Zon en wind leveren op verschillende momenten. Samen sluiten ze goed aan op het moment dat je stroom nodig hebt.

Sturen op data

Je ziet precies wanneer er een overschot of een tekort is. Daarmee kun je verbruik slim verschuiven naar momenten met veel lokale opwek.

Samen wind benutten

Niet iedereen heeft een windmolen. Maar samen kun je een deel van de windstroom benutten, ook als je zelf alleen zonnepanelen hebt.

Hoe meer leden, hoe beter

Verschillende organisaties, verschillende verbruikspatronen

Een gemeentehuis verbruikt overdag, een sportvereniging ’s avonds, een zorginstelling dag en nacht. De ene organisatie heeft zonnepanelen op het dak, de andere een stuk wind. Hoe meer en diverser de leden van Coöperatie LEO, hoe beter opwek en verbruik op elkaar aansluiten en hoe minder iedereen hoeft in te kopen.

Elke nieuwe deelnemer maakt de mix sterker. Voor zichzelf én voor de anderen.

Gemeentehuis

Verbruikt overdag, doordeweeks

Sportvereniging

Verbruikt ’s avonds

Zonnedak

Levert overdag

Windmolen

Levert vaak ’s nachts

Schematische profielen, ter illustratie.

Over Coöperatie LEO

Een coöperatie voor en door overheden, zonder winstoogmerk

Coöperatie LEO is in de zomer van 2026 opgericht voor overheden die resultaat willen boeken in de energietransitie, hun energiebehoefte willen verduurzamen en het goede voorbeeld willen geven aan inwoners.

Ledenorganisatie

De leden zijn samen eigenaar en bepalen samen de koers.

Zonder winstoogmerk

Er zijn geen aandeelhouders.

Voor en door overheden

Decentrale overheden werken samen aan hun eigen energievoorziening.

Wat doet Coöperatie LEO?

Zelflevering mogelijk maken

Een traditionele energieleverancier is niet meer nodig. Decentrale overheden treden via Coöperatie LEO zelf op als energieleverancier voor hun eigen stroom- en gasaansluitingen.

  • Je staat geregistreerd als leverancier en organiseert de levering van elektriciteit binnen de publieke organisatie: de coöperatie.
  • Je koppelt lokaal opgewekte energie aan je eigen aansluitingen, zoals het gemeentehuis, scholen en sportverenigingen.

Eigen energie uitwisselen

Opwek en verbruik van de leden worden op elkaar afgestemd. Overschotten en tekorten worden op de markt verhandeld en afgerekend.

Zoals in deze casus

Verbruik optimaliseren

Kennis delen over slim schakelen, opslag, batterijen en netcongestie. Met intake, analyse, simulatie en advies.

Zoals in deze casus

Lokale bronnen aansluiten

Ondersteuning bij het verwerven van lokale opwek – eigen bronnen of energiecoöperaties – met voorbeeldcontracten, best practices en hulp bij aanbesteden.

Stap in en wek samen je eigen stroom op

Hoe meer organisaties meedoen aan Coöperatie LEO, hoe beter de energiemix en hoe meer we onze energievoorziening kunnen verduurzamen.